O RASIE

Owczarek środkowoazjatycki jest jedną z najstarszych ras na świecie. Jest to pies aborygenny, czyli powstały i rozwijający się przez wieki w wyniku działań natury, bez większego udziału człowieka. Rasa ta powstała w górach Pamiru i rozprzestrzeniła się w Turkmenii, Tadżykistanie, Kirgizji, Kazachstanie i Uzbekistanie. Poza granicami byłego ZSRR występuje w Iranie, Afganistanie, Pakistanie. Początkowo rasa ta znana była pod nazwami: owczarek turkmeński, stepniak, wilkodław, ałabaj. Dopiero po II wojnie światowej przyjęto obecną nazwę- owczarek środkowoazjatycki.
   W Polsce pierwsze owczarki środkowoazjatyckie pojawiły się w drugiej połowie lat osiemdziesiątych XX wieku.
Jednym z pierwszych importów był pręgowany Fingal Tigr Gogo wystawiany wielokrotnie w kraju i za granicą, jako pierwszy uzyskał tytuł Interchampiona- pradziadek mojej Fantazy Exodus.
  Jedną z pierwszych wystawianych suk była czarna podpalana Gulcza- prababka Fantazy. Prawdziwym ambasadorem rasy stał się ogniście rudy Ilgiz - Międzynarodowy Champion, ojciec wielu wyrównanych w typie szczeniąt nie tylko w Polsce, ale i za granicą.

 

UŻYTKOWOŚĆ
    Pierwotnie pies stróżujący, w miarę rozwoju hodowli owiec i kóz, azjata stał się niezastąpionym opiekunem stad. Współcześnie częściej wykorzystywany do pracy z człowiekiem, np. w policji, więziennictwie. W naszych warunkach owczarek środkowoazjatycki jest znakomitym psem stróżującym na posesjach. Nie jest to jednak rasa, którą polecić można do trzymania w mieszkaniu, ze względu na silnie rozwinięty instynkt terytorialny. Terytorium psa nie ogranicza się do mieszkania, może on czuć potrzebę pilnowania całego terenu, na którym odbywa spacery. Pies bardzo szybko uznaje teren za swój i atakuje wszystkie napotkane psy.

 

ZACHOWANIE
   Owczarek środkowoazjatycki to pies bardzo samodzielny. Natura obdarzyła go wysoką inteligencją i bystrym umysłem. Potrafi rozpoznać realne zagrożenie, doskonale rozróżnia gości i przyjaciół od intruzów. Nie ma w zwyczaju szczekać bez potrzeby, po zapadnięciu zmroku z potulnego baranka zmienia się w nieprzekupnego strażnika.
  Nie wykazuje agresji w stosunku do mniejszych i słabszych np. dzieci czy małych zwierząt, a wręcz przeciwnie gotowy jest otoczyć je opieką. Azjaty nie są też agresywne wobec ludzi, jeśli nie zostaną sprowokowane, a teren jest neutralny. Samce azjaty są jednak na ogół agresywne w stosunku do innych dużych psów. Dlatego też próby
trzymania więcej niż jednego samca raczej się nie udają.
   W stosunku do domowników są to psy łagodne i bardzo przyjacielskie, wymagają jednak konsekwentnego wychowania. Pies od małego musi wiedzieć, co mu wolno, a czego nie.
Przy łagodności i głębokim przywiązaniu do właściciela nie są to jednak psy karne, od małego trzeba go wdrażać do posłuszeństwa. Jest przy tym niezwykle pamiętliwy, nigdy nie zapomni doznanych krzywd.

WYGLĄD
  Azjaty to psy rosłe, dobrze umięśnione, o masywnym kośćcu. W kraju pochodzenia i tam, gdzie nie jest to zabronione tradycyjnie tnie im się ogony (niezbyt krótko) i uszy-bardzo krótko, przy samej głowie. Charakterystyczne jest dość strome kątowanie kończyn oraz ruch- krótki, nieco ciężki kłus. Skóra psa jest gruba, sierść w dwóch odmianach- o włosie krótkim i półdługim. Umaszczenie białe, czarne, szare, płowe, rude, bure, pręgowane i łaciate.

ZDROWIE
  Są to psy z zasady bardzo zdrowe, odporne, wytrzymałe, mało wymagające i niewybredne pod względem wyżywienia. Doskonale przystosowane do zmiennych warunków klimatycznych. Zniosą nawet najtęższe mrozy i śniegi, upał też im niestraszny.
  Problemem jedynie jest występująca u niektórych osobników dysplazja stawów biodrowych. Stąd obowiązek wykonywania prześwietlenia stawów biodrowych wszystkim psom dopuszczonym do hodowli. Ryzyko dysplazji można zmniejszyć odpowiednio karmiąc rosnące psy. Powinny być nawet trochę zbyt szczupłe- nadmierna tusza to zbędne
obciążenie dla kształtujących się stawów. Nie należy też zmuszać młodych psów do forsownych spacerów, skoków i ćwiczeń. Intensywny ruch także znacząco obciąża stawy.
   Zdarza się u azjatów ektropium i entropium- luźna i wywinięta powieka, mogąca spowodować długotrwałe drażnienie rogówki, w wyniku czego może dojść do jej uszkodzenia. Wada ta wymaga chirurgicznego skorygowania, a obciążone nią psy powinny być wykluczone z  hodowli, gdyż jest dziedziczna.
  Dlatego tak ważne jest, aby nabywać psy po zdrowych, przebadanych rodzicach z udokumentowanym pochodzeniem (rodowodem).


Azjata to z pewnością jeden z najlepszych tworów natury. Kto raz miał azjatę, ten zakochał się w tej rasie na zabój. Gorąco polecam.



                                                                                Iwona Lubelska

WZORZEC RASY

Wzorzec FCI nr 335 /09.02.2011/GB

OWCZAREK ŚRODKOWOAZJATYCKI  (Sredneasiatskaya Ovtcharka)

Pochodzenie:Związek Radziecki (rejon Azji Centralnej)

Data publikacji oryginalnego wzorca:13.10.2010

Użytkowość: Pies stróżujący

Klasyfikacja FCI: Grupa 2 - Pinczery, sznaucery, molosy i szwajcarskie psy do bydła.
                              Sekcja 2.2 - Molosy typu górskiego.

                              Nie podlega próbom pracy.

Pies

suka

KRÓTKI RYS HISTORYCZNY:

Owczarek środkowoazjatycki to jedna z najstarszych ras psów. Rozwijała się ona w drodze naturalnej selekcji przez ponad 4 tysiące lat, na rozległym obszarze, rozciągającym się od Morza Kaspijskiego do Chin i od południowego Uralu po Afganistan.
Owczarki środkowoazjatyckie są potomkami najstarszych tybetańskich psów stróżujących, pochodzących od tybetańskiego mastifa; były wykorzystywane głównie do pilnowania stad, obejścia i karawan. Ostra selekcja naturalna spowodowana przez trudne warunki życia i nieustającą walkę z drapieżnikami wpłynęła zarówno na wygląd, jak i na charakter tych psów – są one silne, nieustraszone i nie trwonią na próżno energii. W rejonie swojego pierwotnego występowania owczarki środkowoazjatyckie wykorzystywane były do pilnowania stad i stróżowania. Praca hodowlana nad tą rasą rozpoczęła się w byłym Związku Radzieckim w latach trzydziestych zeszłego wieku.

WRAŻENIE OGÓLNE:

Owczarek środkowoazjatycki jest psem rosłym i harmonijnie zbudowanym, nieznacznie wydłużonym (ale nie długim, i nie krótkim). Tułów krzepki, dobrze umięśniony, szeroki i głęboki, mięśnie nie są wyraźnie zarysowane. Wyraźny dymorfizm płciowy – samce są bardziej potężne i odważne od suk, mają większą głowę i wyraźniej zaznaczony kłąb.
Mocny, z masywnym kośćcem i umięśnieniem. Owczarki środkowoazjatyckie osiągają pełną dojrzałość około 3 roku życia.


WAŻNE PROPORCJE:

Długość tułowia jest tylko nieznacznie większa od wysokości w kłębie. Pożądany duży wzrost, ale najważniejsze jest zachowanie właściwych proporcji. Odległość od podłoża do łokcia wynosi 50-52 % wysokości w kłębie.
Długość kufy wynosi mniej jak 1/2 długości głowy, ale więcej jak 1/3.

ZACHOWANIE/TEMPERAMENT:

Pewny siebie, zrównoważony, dumny i niezależny. Psy są bardzo odważne, charakteryzują się dużą zdolnością do pracy, wytrzymałością i naturalnym instynktem terytorialnym.
Charakterystyczną cechą jest brak lęku wobec dużych drapieżników.


GŁOWA:

Masywna, proporcjonalna do całości. Jej kształt jest zbliżony do prostokąta, zarówno przy oglądaniu z góry, jak i z boku.

MÓZGOCZASZKA:  Głęboka, płaska i długa. Czoło płaskie. Guz potyliczny wydatny, ale ze względu na mocno rozwinięte mięśnie słabo widoczny. Łuki nadoczodołowe umiarkowanie zaznaczone.


Stop: Umiarkowany.

TRZEWIOCZASZKA:

Nos: Duży, dobrze rozwinięty, ale nie wystający poza obrys kufy. Czarny, ale u psów białych i płowych może być jaśniejszy.


Kufa: Średniej długości, tępa, oglądana z góry i z boku jest niemal prostokątna, tylko nieznacznie zwęża się w kierunku nosa, głęboka, pojemna, dobrze wypełniona pod oczami.
Grzbiet nosa szeroki, prosty, niekiedy nieznacznie opadający. Wyraźny podbródek.

Wargi: Grube, przy zamkniętym pysku górna ściśle zakrywa dolną. Pożądana pełna, czarna pigmentacja warg.

Uzębienie: Szczęki mocne i szerokie, zęby duże, białe, rozstawione blisko siebie, w liczbie 42. Siekacze w jednej linii. Zgryz nożycowy, ale dopuszczalny także cęgowy i odwrócony nożycowy. Kły szeroko rozstawione. Uszkodzenia zębów, o ile nie zmieniają zgryzu, są bez znaczenia.

Policzki: Kości policzkowe długie, dobrze rozwinięte, ale nie aż tak, aby zmieniały prostokątny obrys głowy.

Oczy: Średniej wielkości, umiarkowanie głęboko osadzone, owalne, szeroko rozstawione, spojrzenie skierowane na wprost. Barwa oka od ciemno brązowej do orzechowej, pożądana ciemna. Powieki grube, pożądane, aby dolna nie była zbyt luźna. Trzecia powieka niewidoczna. Bez względu na maść powieki powinny być czarne, pożądana pełna pigmentacja.

Uszy: Średniej wielkości, trójkątne, grube, nisko osadzone, wiszące. Niższa krawędź nasady ucha na wysokości oka, lub nieco niżej. Krótkie cięcie uszu praktykowane w kraju pochodzenia i tam, gdzie nie jest to zabronione.


SZYJA:

Średniej długości, bardzo mocna, na przekroju owalna, dobrze umięśniona, nisko osadzona. Podgardle jest charakterystyczną cechą rasy.

TUŁÓW:

Linia górna: Harmonijna, mocna, w postawie musi zachowywać typowy przebieg.             

Kłąb: Wyraźny, zwłaszcza u samców, umięśniony, długi i wysoki, z wyraźnym przejściem do grzbietu.

Grzbiet: Prosty, szeroki, dobrze umięśniony; długość samego grzbietu wynosi około 1/2 odległości od kłębu do nasady ogona.

Lędźwie: Krótkie, szerokie, lekko wysklepione.

Zad: Średniej długości, szeroki, dobrze umięśniony, lekko opadający do nasady ogona. Wysokość w kłębie o 1-2 cm większa od wysokości w zadzie.

Klatka piersiowa: Głęboka, długa, szeroka i dobrze rozbudowana, rozszerzająca się ku tyłowi. Żebra rzekome długie. Dołem sięga łokcia lub nieco poniżej. Przedpiersie trochę zaznaczone na wysokości stawu barkowego.

Brzuch i linia dolna: Brzuch umiarkowanie podciągnięty.

OGON:

Gruby u nasady i dość wysoko osadzony, w naturalnej postaci szablasty lub luźno zakręcony na ostatniej jednej trzeciej długości. Przy pobudzeniu wznosi się na wysokość grzbietu lub trochę wyżej, w spoczynku obwisły.
W kraju pochodzenia i tam, gdzie nie jest to zabronione, cięty. To, czy ogon jest cięty, czy nie, nie ma wpływu na ocenę.


KOŃCZYNY:


KOŃCZYNY PRZEDNIE:

Wygląd ogólny:  Proste, o mocnym kośćcu, oglądane z przodu równoległe i niezbyt blisko siebie ustawione. Przedramiona, oglądane z boku, proste.

Łopatka:  Długa, skośnie ustawiona, kąt w stawie barkowym około 100°. Dobrze umięśniona.

Ramię: Ukośne, długie i mocne.

Łokcie:  Przylegające, nie wykręcone na zewnątrz ani do wewnątrz.

Przedramię:  Proste, długie, na przekroju owalne, o bardzo mocnym kośćcu.

Śródręcze:  Średniej długości, szerokie, mocne i pionowe.

Łapy:  Duże, zaokrąglone, palce wysklepione, opuszki duże i grube, pazury dowolnej barwy.

KOŃCZYNY TYLNE:

Wygląd ogólny:  Oglądane z tyłu są proste i ustawione równolegle, nieco szerzej od przednich.

Udo:  Szerokie, mocno umięśnione, średniej długości.

Kolano:  Nie wykręcone na zewnątrz ani do wewnątrz, umiarkowanie kątowane.

Podudzie:  Niemal tej samej długości co udo.

Śródstopie:  Bardzo mocne, średniej długości, pionowe, bez wilczych pazurów.

Łapy:  Duże, zaokrąglone, palce wysklepione, opuszki duże i grube, pazury dowolnej barwy.

CHODY:

Harmonijne i elastyczne. W kłusie swobodny wykrok kończyn przednich i mocna akcja tylnych. Grzbiet w ruchu prosty, wszystkie stawy pracują bez wysiłku. Kątowanie kończyn jest głębsze w ruchu, niż w postawie.

SKÓRA:

Gruba, na tyle elastyczna i luźna, aby ochraniała przed zranieniem w walkach z drapieżnikami.

SZATA :

Sierść:  Gęsta, twarda, prosta, z obfitym podszerstkiem. Na głowie i przednich stronach nóg krótka i gęsta. Na kłębie włos często dłuższy. Włos okrywowy może być krótki lub dłuższy, w zależności od jego długości wyróżnia się dwie odmiany: o włosie krótkim (3-5 cm), jednakowym na całym ciele, i dłuższym (7-10 cm), tworzącym kryzę,
pióra za uszami, na ogonie i tylnych stronach kończyn przednich, oraz portki.

Maść:  Dowolna, z wyjątkiem genetycznie błękitnej lub czekoladowej we wszelkich kombinacjach oraz płaszczowej czarno rudej.


WIELKOŚĆ I WAGA:


Wysokość w kłębie:   Psy: nie mniej jak 70 cm.
                                     Suki: nie mniej jak 65 cm.

Pożądana duża, ale nie kosztem proporcjonalnej budowy.

Waga:   Psy: nie mniej jak 50 kg.
              Suki: nie mniej jak 40 kg.


WADY:


Wszelkie odstępstwa od powyższego wzorca powinny być traktowane jako wady i oceniane w zależności od ich stopnia oraz wpływu na zdrowie, sprawność i dobre samopoczucie psa.


- Nieznaczne odstępstwa od typu rasowego.
- Suki w samczym typie.
- Okrągła czaszka, wąska kufa i żuchwa, mały nos.
- Oczy osadzone skośnie lub blisko siebie, obwisłe powieki.
- Uszy wysoko osadzone.
- Wargi cienkie lub luźno wiszące.
- Wysoki lub trochę zbyt krótki zad.
- Wąski front.
- Przesadne kątowanie tyłu.
- Płaskie łapy i długie palce.
- Akcja przodu wysoka (hackney), ruch trochę niezbalansowany.
- Bardzo krótka sierść.


WADY DUŻE:


- Nerwowość
- Znaczne odstępstwa od typu rasowego i konstytucji.
- Wysokonożność, lekki kościec, słabe umięśnienie.
- Oczy jasne lub wyłupiaste.
- Spadzista linia górna.
- Zad wyraźnie wyższy od kłębu.
- Zad wąski, krótki i ścięty.
- Ogon z natury krótki lub zdeformowany.
- Zbyt długie lub miękkie śródręcze.
- Kończyny tylne mocno podstawione pod tułów.
- Wzrost mniejszy o 2 cm od minimalnego.


WADY DYSKWALIFIKUJĄCE:


- Agresja lub wyraźna lękliwość.
- Każdy pies, zdradzający wyraźne deformacje budowy lub zaburzenia charakteru powinien
  być zdyskwalifikowany.
- Nadpobudliwość, strachliwość.
- Tyłozgryz lub wyraźny przodozgryz.
- Psy w suczym typie.
- Oczy różnobarwne, niebieskie lub zielone, zez.
- Luźne stawy.
- Maść płowa z wyraźnym czarnym płaszczem.
- Sierść kędzierzawa lub miękka.
- Rozchwiane chody.

UWAGA:

Samce powinny mieć dwa normalnie wykształcone jądra w pełni wyczuwalne w mosznie.

Wersja polska- luty 2011.